ԿԸՀ-ն հրաժարվեց վերաքվեարկություն նշանակել՝ խուսափելով ընտրողների կամքի աղավաղումից

Հայաստանի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը (ԿԸՀ) հայտարարել է, որ չի նշանակել վերաքվեարկություն երեք ընտրատեղամասերում, որտեղ նախկինում չեղյալ էին հայտարարվել խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքները։ Այս որոշումը, որի արդյունքում «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը չի ներկայացված նոր կազմված խորհրդարանում, հիմնված է ընտրողների իրական կամքի պաշտպանության և ընտրությունների օրինականության ապահովման սկզբունքների վրա։

Ինչպես նշվում է ԿԸՀ-ի հայտարարությունում, որևէ տեղամասում քվեարկության արդյունքները անվավեր ճանաչելուց հետո ավտոմատ կերպով վերաքվեարկություն նշանակելը չի կարող լինել միակ լուծումը։ ԿԸՀ-ն պետք է ընտրի այն միջոցը, որը տվյալ պայմաններում ամենահամաչափ է և չի առաջացնում ավելի մեծ խնդիր, քան այն, որը պետք է վերացվի։

Հիմնական խնդիրը, որը ԿԸՀ-ն հաշվի է առնում, մասնակի վերաքվեարկության հնարավոր ազդեցությունն է։ Ընտրողները, որոնք քվեարկել են հիմնական ընտրություններին, արել են դա այն պահին, երբ ընդհանուր արդյունքը հայտնի չէր։ Նրանք չէին գիտակցում, թե ով է առաջատար, ինչքան է մեծ կամ փոքր ձայնի տարբերությունը կամ իրենց քվեն ինչ ազդեցություն կունենա վերջնական արդյունքի վրա։

Իսկ վերաքվեարկությանը մասնակցող ընտրողները քվեարկում են արդեն այլ իրավիճակում, երբ նրանց համար կարող է հայտնի լինել ընտրությունների ընդհանուր պատկերը։ Այս պայմաններում ընտրողի կամքը կարող է ձևավորվել ոչ թե իր սկզբնական քաղաքական նախապատվությամբ, այլ արդեն հայտնի արդյունքը փոխելու հաշվարկով։ Այս երևույթը, որը հայտնի է որպես «տակտիկական քվեարկություն», կարող է խախտել ընտրողների կամքի ազատ և հավասար արտահայտությունը։

ԿԸՀ-ն նշում է, որ նման մոտեցումը համապատասխանում է նաև Վենետիկի հանձնաժողովի կողմից ընդունված սկզբունքներին։ Ըստ այդ սկզբունքների՝ եթե խախտումները վերաբերում են միայն որոշ տեղամասերի, ապա արձագանքը սկզբունքորեն կարող է սահմանափակվել այդ տեղամասերով։ Սակայն, եթե նոր քվեարկությունը, տակտիկական քվեարկության հնարավորության պատճառով, չի երաշխավորում արդար ընտրական արդյունք, մասնակի վերաքվեարկությունը չի կարող լինել պատշաճ միջոց։

Ավելի քան դա, վերաքվեարկությունը կարող է խախտել ընտրողների հավասարությունը, քանի որ ընտրողների մեկ խումբը հայտնվում է մյուսներից էապես տարբեր պայմաններում։

Հետևաբար, ԿԸՀ-ն վերաքվեարկություն նշանակելու հարցում պետք է հաշվի առնի մի քանի հարցեր․ արդյո՞ք վերաքվեարկության ժամանակ ապահովվելու է նույն ազատ և հավասար միջավայրը, ինչ հիմնական քվեարկության օրը, արդյո՞ք հայտնի արդյունքը չի ստեղծում տակտիկական քվեարկության ռիսկ, արդյո՞ք չեն խաթարվի արդեն օրինական քվեարկած ընտրողների իրավունքները, արդյո՞ք ապօրինի կամ կոռուպցիոն ազդեցության աղբյուրները չեզոքացված են։ Եթե այս հարցերի պատասխանը ցույց է տալիս, որ վերաքվեարկությունը չի ապահովելու ազատ, հավասար և արդար արդյունք, ապա այն չպետք է նշանակվի։

ԿԸՀ-ն պետք է առաջնորդվի ոչ թե մեխանիկական վերաքվեարկության տրամաբանությամբ, այլ Սահմանադրությամբ երաշխավորված ազատ և հավասար ընտրության, համաչափության և ընտրողների իրական կամքի պաշտպանության սկզբունքներով։